Mark Verstockt, Abstract, zei u?


Vorige pagina   Inhoudopgave   Volgende pagina


Piet Modriaan, Bloeiende appelboom, 1911, Olieverf op doek, 78 x 106 cm
Piet Modriaan, Bloeiende appelboom, 1911, Olieverf op doek, 78 x 106 cm

In de kunstwetenschap en in de kunstkritiek hanteert men gemakshalve de begrippen figuratief en abstract als tegengestelden en als overkoepelende genreduidingen. De natuurgebonden uitbeelding van het visueel waargenomene, tegenover het voorstellingsloze kunstwerk, weg van de objectieve realiteit.
Het begrip abstract wordt vrij ruim gemanipuleerd. Abstraheren (lat.: ab-strahere:afleiden, isoleren) in de kunst is een specifieke intellectuele en plastische operatie die, vertrekkend vanuit de analytisch waargenomen realiteit, door eliminatie van het overbodige, een vereenvoudigde, schematische structuur overlaat, tot het niet meer nawijsbare, herkenbare toe. Maar het begrip wordt overkoepelend ook gehecht en gesubstitueerd aan een reeks meer specifieke termen als: concrete kunst, geometrische kunst, nieuwe beelding, neo-plasticisme, hard edge, lyrische schilderkunst en action painting, colour fields, kinetische en optische kunst, neo geo, minimalisme…
Vooral de franse auteurs handhaven het woord abstrait en diversifiëren weinig of niet.

Deze ruime abstracte tendens, met als tussenstadium het analytische cubisme van Picasso en Braque, betekende een ware revolutie, een mutatie in de kunst, vruchtbaar en bevruchtend doorlevend tot vandaag de dag. Om het met Michel Seuphor te zeggen: ‘l’abstraction c’est l’art du vingtième siècle’.

Deze evolutie, over de abstractie naar een reine constructieve en concrete kunst toe, is perfect en uniek te illustreren aan de hand van de ontwikkeling binnen het visionaire werk van Piet Mondriaan. Reeds in de vroege werken als de torens uit 1907, de duinen uit 1909-1911of de zee uit1912 ziet men een duidelijke tendens naar de abstractie toe. Die wordt dan wel meer expliciet tussen 1910 en 1913. Bomen, landschappen, naakten, stillevens, zeegezichten worden getransponeerd in een niet te miskennen en originele abstractie, met slechts verre verwijzing naar hun herkomst, wel met nawijsbare invloed en verwerking van het analytische cubisme. Tussen 1917 en 1944 (Mondriaan’s overlijden) verschijnen de zuivere, autonome en monumentale structuren, geometrisch opgebouwd in grote kleurenvlakken en duidelijke vlakverdeling. Ter vervanging komen er wel uitgesproken spirituele duidingen van theosofische oorsprong in de plaats. In zijn originele, zeer persoonlijke verschijning staat het werk van Mondriaan als een baken in de kunstgeschiedenis van de twintigste eeuw, intelligent en onnavolgbaar, maar met een niet te overschatten verruimende invloed.
Maar toch blijft Mondriaan zijn werken veelal ‘abstrait’/‘abstract’ benoemen, hoewel toch een enkele keer ‘géométrique’/‘geometrisch’, ‘construit’/‘konstruktief’ of ‘concret’/‘concreet’.

Mark Verstockt (Lokeren 1930), beelden kunstenaar, studeerde Wijsbegeerte en Letteren aan de Rijksuniversiteit van Gen en studeerde aan de Koninklijke Academie en het Nationaal hoger instituut voor Schone Kunsten Antwerpen. Hij publiceerde o.a. De Genesis van de Vorm en Het Teken mens. Mark Verstockt maakt geometrisch geînspireerd werk en stelt tentoon in binnen- en buitenland.


Vorige pagina Inhoudopgave Volgende pagina


Comments are closed.