Paul van Rosmalen – Abstracte kunst, wat stelt het voor?


Vorige pagina Inhoudopgave Volgende pagina


Paul Klee, Bloemenbed, 1913, olieverf op karton, 28,2 x 33.7 cm
Paul Klee, Bloemenbed, 1913, olieverf op karton, 28,2 x 33.7 cm

De vraag naar de voorstelling van een schilderij of de bedoeling van een kunstenaar wordt regelmatig gesteld wanneer bezoekers aan een galerie of museum geconfronteerd worden met een beeld dat niet direct herkend wordt. Soms ligt in het stellen van de vraag al impliciet het antwoord en het eraan gekoppelde waardeoordeel besloten. Onbekend maakt onbemind, sommigen voelen zich zelfs beetgenomen. Een zodanige kijker waant zich daarentegen comfortabel wanneer een schilderij een herkenbare werkelijkheid laat zien. De kunstenaar is het dan hoogstens toegestaan die werkelijkheid te verbeelden volgens zijn eigen inzichten. Het mag een impressie ervan zijn of een uiting van zijn individuele expressie, zolang hij maar datgene wat zichtbaar is, zichtbaar laat…
Kunst gibt nicht das Sichtbare wieder, sondern macht sichtbar. Met deze beroemd geworden uitspraak van Paul Klee uit 1912, verdedigt Klee de nieuwe opvattingen in de kunst in die tijd. Het jaar ervoor, in 1911, vindt de artistieke revolutie plaats: Kandinsky schildert in München een schilderij dat geen herkenbare voorstelling meer heeft. De geboorte van de abstracte kunst is een feit. Ook op andere plaatsen in Europa experimenteren kunstenaars, onafhankelijk van elkaar, met beelden en verbeeldingen die non-figuratief zijn: Mondriaan in Parijs en Malevich in Moskou.

Ondanks oordelen en vooroordelen over abstracte kunst kan het belang van die ‘ontdekking’ nauwelijks hoog genoeg gewaardeerd worden. Vanaf dat moment kan de kunstenaar zich immers bedienen van een compleet nieuw arsenaal aan onderwerpen, beelden die hij niet meer hoeft te putten uit de natuur, maar kan ontlenen aan zijn geest. Wanneer we (willen) beseffen dat de ontdekking van de abstracte kunst niet minder dan van essentiële en wezenlijke betekenis is geweest voor de denkende en scheppende mens, zal de argeloze vraag naar ‘wat het voorstelt’ niet worden beantwoord met niets, maar met alles.

Paul J. van Rosmalen, Borzo modern & contemporary art. In 1924 kocht Jan van Rosmalen sr. het pand en de firma Borzo, een atelier waar lijsten, spiegels en ornamenten werden vervaardigd en een handel in prenten en schilderijen. Na de bevrijding trad de volgende generatie aan: Jan van Rosmalen jr., later met twee jongere broers, continueerde de zaak en breidde haar verder uit tot toonaangevende kunsthandel in Nederland. Paul van Rosmalen nam in 1987 Borzo over en verruilde in 2006 Den Bosch voor de Keizersgracht 514 te Amsterdam.

Comments are closed.